در حالی که واشنگتن با تشدید تحریمها و محاصره دریایی، تلاش میکند اقتصاد ایران را به زانو درآورد، تهران و پکن با طراحی یک سازوکار مالی پیچیده و خلاقانه، نه تنها تحریمهای آمریکا را دور زدهاند، بلکه جریان کالاهای چینی به ایران را حفظ کرده و قدرت خود را در برابر زیادهخواهیهای واشنگتن به رخ کشیدهاند.
بر اساس گزارش رویترز، ایران از یک سیستم تهاتر (مبادله نفت با کالا) استفاده کرده که در آن نفت خام ایران با اعتبار برای واردات کالاهای چینی مبادله میشود. این سازوکار مخفیانه که سالانه بین ۲ تا ۲.۵ میلیارد دلار گردش مالی دارد، به تهران امکان داده است تا دارو، خودرو، تجهیزات ارتباطی و حتی تجهیزات پدافند هوایی از چین خریداری کند، بدون آنکه مستقیماً از کانالهای بانکی بینالمللی تحت کنترل آمریکا استفاده نماید.
چین؛ شریک استراتژیک ایران در شکست تحریمها
چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت خام جهان، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران (معادل ۱.۴ میلیون بشکه در روز) را خریداری کرده است. این همکاری راهبردی که در قالب توافق مشارکت ۲۵ ساله (امضا شده در سال ۲۰۲۱) تثبیت شده، به چین امکان دسترسی به نفت تخفیفدار ایران را داده و در عین حال، بانکها و شرکتهای چینی را از تحریمهای آمریکا مصون نگه داشته است.
نهادهای مالی مانند «چوشین» و یک نهاد با هدف خاص (SPV) که توسط شرکتهایی مرتبط با وزارت بازرگانی چین و بانک مرکزی ایران مدیریت میشوند، وجوه حاصل از فروش نفت را به صادرکنندگان چینی و پروژههای زیرساختی در ایران منتقل میکنند. حدود ۷۰ درصد از این درآمدها به پروژههای عمرانی اختصاص مییابد و بقیه برای خرید کالاهای مورد نیاز ایران استفاده میشود.
آمریکا اگرچه تحریمهایی را علیه برخی نهادهای کوچک چینی اعمال کرده، اما از شدیدترین اقداماتی که میتواند پیامدهای جهانی داشته باشد، خودداری کرده است. این در حالی است که چین و ایران بارها تحریمهای یکجانبه غرب را «غیرقانونی» خوانده و متعهد شدهاند از منافع خود محافظت کنند.
آندرئا گیسیلی، مدرس سیاست بینالملل دانشگاه اکستر، تأکید کرده است که چین از این ترتیبات برای مقابله با آمریکا استفاده میکند و نشان میدهد که نمیتوان با تهدید تحریمهای ثانویه، پکن را تحت فشار قرار داد. به گفته او، رهبران چین با اتخاذ راهبرد «انکار قابل قبول»، همکاری اقتصادی خود با ایران را ادامه میدهند، بدون آنکه بانکها یا شرکتهایشان از سیستم مالی بینالمللی حذف شوند.
به گزارش باشگاه خبرنگاران یه نقل از رویترز در شرایطی که واشنگتن با محاصره دریایی و تحریمهای فلجکننده به دنبال تسلیم ایران است، تهران با تکیه بر همکاری راهبردی با چین، نه تنها اقتصاد خود را سرپا نگه داشته، بلکه توانسته است تجهیزات نظامی و کالاهای اساسی مورد نیاز خود را تأمین کند. این همکاری، نمونهای روشن از شکست سیاست فشار حداکثری آمریکا و قدرت بازیگران مستقل در برابر نظام تحریمی غرب است. ایران و چین با این سازوکار، ثابت کردهاند که اراده سیاسی و همکاری متقابل، میتواند در برابر قدرتمندترین ابزارهای اقتصادی واشنگتن ایستادگی کند.
ثبت دیدگاه