محمود مهرداد شکریه روز سه‌شنبه در سومین جشنواره ملی ثریا که در دانشگاه علم و صنعت برگزار شد، با تأکید بر ضرورت توسعه جذب دانشجویان بین‌المللی اظهار داشت: هدف‌گذاری برنامه هفتم توسعه برای تربیت دانشجوی خارجی، صرفاً یک عدد نمادین یا کلیشه نیست، بلکه مسئولیتی بر دوش دانشگاه‌هاست که علاوه بر تقویت جایگاه علمی کشور، می‌تواند زمینه انتقال فرهنگ ایران به کشورهای دیگر را فراهم کند.
وی با اشاره به اهمیت دیپلماسی فرهنگی در جذب دانشجویان خارجی اظهار کرد: در کتابی با عنوان «کنترل فرهنگ» که مطالعه می‌کردم، فعالیت سه بنیاد آمریکایی، از جمله بنیادهای کارنگی و فورد، تحلیل شده است. در این کتاب به هزینه‌های سنگینی اشاره می‌شود که این بنیادها طی سال‌های گذشته برای ترویج فرهنگ دموکراسی در جامعه خود و همچنین در میان مردم دیگر کشورها صرف کرده‌اند.
شکریه افزود: انتخاب عنوان «کنترل فرهنگ» برای این کتاب معنادار است؛ زیرا در آن توضیح داده می‌شود که چگونه میلیاردها دلار برای جذب دانشجویان از کشورهای دیگر هزینه شده است تا این افراد پس از تحصیل، در جایگاه مدیران، سیاست‌گذاران، رؤسای مراکز مختلف و مسئولان بخش‌های بانکی، اقتصادی و فرهنگی کشورهای خود قرار گیرند و به گسترش فرهنگ موردنظر کمک کنند. این کتاب بسیار خواندنی است و به موضوعی می‌پردازد که می‌توان آن را از منظر سیاست‌گذاری فرهنگی و بین‌المللی نیز بررسی کرد.
دانشجویان خارجی؛ سفیران فرهنگی ایران در کشورهای دیگر
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با طرح این پرسش که کشورهای دارای اشتراکات فرهنگی، زبانی، دینی و تاریخی چه اقداماتی برای انتقال فرهنگ میان خود انجام می‌دهند، گفت: کشورهایی که در یک منطقه زندگی می‌کنند و از زبان، دین، تاریخ و فرهنگ مشترکی برخوردارند، باید برای انتقال فرهنگ میان یکدیگر برنامه داشته باشند.
وی یکی از بهترین راه‌های انتقال فرهنگ را جذب دانشجویان خارجی دانست و افزود: وظیفه ما این است که دانشجویان کشورهای دیگر در دانشگاه‌های ایران و در رشته‌های مختلف تربیت شوند و پس از بازگشت به کشورهای خود، به‌عنوان سفیران فرهنگی ایران فعالیت کنند. این افراد می‌توانند انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران را در کشورهای خود معرفی کنند و پیام کشور را به دیگر ملت‌ها انتقال دهند.
شکریه با اشاره به هدف‌گذاری برنامه هفتم توسعه برای جذب دانشجویان بین‌المللی اظهار کرد: در حال حاضر، حدود ۸۰ تا ۸۵ هزار دانشجوی خارجی در ایران حضور دارند و فاصله میان این تعداد و هدف تعیین‌شده قابل توجه است.
وی ادامه داد: پر کردن این فاصله کار ساده‌ای نیست و به اقدامات جدی نیاز دارد. برای تحقق این هدف باید نقاط قوت کشور را بشناسیم، از ظرفیت‌های موجود استفاده کنیم و موانعی را که در مسیر جذب دانشجویان بین‌المللی قرار دارند، برطرف سازیم.
کیفیت آموزشی و هزینه رقابتی؛ دو مزیت ایران برای جذب دانشجو
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با اشاره به ظرفیت‌های کشور برای جذب دانشجویان خارجی گفت: کیفیت آموزشی، پذیرش دانشجو و توان فناورانه دانشگاه‌های ایران از مزیت‌های کشور به شمار می‌رود و این ظرفیت‌ها باید در معرفی توان علمی دانشگاه‌ها به دانشجویان بین‌المللی مورد توجه قرار گیرد.
وی هزینه‌های تحصیل در ایران را یکی دیگر از مزیت‌های رقابتی کشور دانست و افزود: هزینه‌هایی که از دانشجویان دریافت می‌شود، می‌تواند در مقایسه با برخی گزینه‌های دیگر برای جذب دانشجویان خارجی مزیت ایجاد کند؛ البته باید در مدیریت این هزینه‌ها دقت شود تا این مزیت رقابتی برای کشور حفظ شود.
شکریه ادامه داد: اشتراکات فرهنگی و دینی نیز از دیگر ظرفیت‌های ایران برای جذب دانشجویان بین‌المللی است. در کنار این موارد، باید زیرساخت‌های حقوقی مرتبط با جذب دانشجوی خارجی تقویت شود و حضور دانشگاه‌های کشور در نمایشگاه‌های بین‌المللی و فعالیت‌های تبلیغی و معرفی ظرفیت‌های علمی نیز ساختار مناسب‌تری پیدا کند.
وی با اشاره به موانع موجود در این مسیر گفت: دیوان‌سالاری و کندی فعالیت‌های مدیریتی باعث شده است که تا حدودی از اهداف موردنظر فاصله بگیریم.خدمات رفاهی دانشجویان خارجی نیازمند توجه جدی است.
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با تأکید بر اهمیت خدمات رفاهی دانشجویان بین‌المللی اظهار کرد: دانشجوی خارجی که وارد کشور می‌شود، باید از خدمات مناسبی برخوردار باشد. تأمین غذا، ارائه خدمات رفاهی و فراهم کردن امکان بازدید از نقاط مختلف کشور، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به آشنایی بیشتر این دانشجویان با فرهنگ ایران کمک کند؛ البته اجرای این برنامه‌ها هزینه‌بر است و باید برای آن برنامه‌ریزی شود.
وی یکی دیگر از چالش‌های جذب دانشجویان خارجی را تمرکز بر تعداد محدودی از کشورها عنوان کرد و افزود: در حال حاضر بخش عمده دانشجویان خارجی جذب‌شده در ایران از عراق و افغانستان هستند. در حالی که دانشجویان کشورهای دیگر نیز می‌توانند در افزایش شمار دانشجویان بین‌المللی کشور سهم داشته باشند.
شکریه ابراز امیدواری کرد که با شناسایی و رفع نقاط ضعف، زمینه استفاده بهتر از ظرفیت‌های موجود برای جذب دانشجویان از کشورهای مختلف فراهم شود.
آموزش مجازی فرصتی برای توسعه جذب دانشجویان بین‌المللی
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با اشاره به فرصت‌های پیش روی کشور در حوزه جذب دانشجویان خارجی گفت: در حوزه آموزش و پژوهش دانشگاهی، میان ایران و برخی کشورهای منطقه فاصله‌هایی وجود دارد که لزوماً ناشی از ضعف خود آن کشورها نیست و ممکن است محدودیت‌های بیرونی در شکل‌گیری آن نقش داشته باشد. در صورت معرفی مناسب ظرفیت‌های علمی ایران، می‌توان از این فرصت برای جذب دانشجو استفاده کرد.
وی با تأکید بر توان علمی دانشگاه‌های کشور افزود: اگر دانشگاه‌های ایران بتوانند توانمندی‌های خود را به‌خوبی معرفی کنند، ظرفیت علمی جمهوری اسلامی ایران بهتر شناخته خواهد شد. این موضوع یکی از فرصت‌های جدی برای توسعه جذب دانشجویان بین‌المللی است.
شکریه، تجربه آموزش مجازی در دوران کرونا را از دیگر ظرفیت‌های قابل استفاده در این زمینه دانست و اظهار کرد: در آن دوره، تجربه‌های خوبی در زمینه برگزاری مجازی کلاس‌ها و استفاده از ظرفیت استادان به دست آمد. باید از این تجربه برای توسعه آموزش مجازی و ارائه خدمات آموزشی به دانشجویان سایر کشورها بیشتر استفاده کنیم.
وی ادامه داد: با توجه به ارتباطاتی که با کشورهای مختلف داریم، تمرکز بر کشورهایی که از جمعیت قابل توجهی برخوردارند نیز می‌تواند فرصت مناسبی برای افزایش جذب دانشجویان بین‌المللی باشد.
رقابت ترکیه و عربستان و ضرورت معرفی چهره علمی ایران
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با اشاره به رقابت منطقه‌ای برای جذب دانشجویان خارجی گفت: یکی از موضوعاتی که بارها درباره آن با مسئولان وزارت علوم صحبت کرده‌ایم، ضرورت مدیریت درست این حوزه است. ترکیه برای جذب دانشجویان خارجی تلاش می‌کند و عربستان نیز در این زمینه فعال است؛ بنابراین ایران باید توجه بیشتری به این رقابت داشته باشد.
وی با بیان اینکه تصویر ارائه‌شده از ایران در فضای بین‌المللی بر تصمیم دانشجویان خارجی تأثیر می‌گذارد، افزود: دشمنان ایران تلاش می‌کنند چهره کشور را در خارج از مرزها مخدوش کنند. در چنین شرایطی، باید فعالیت‌های رسانه‌ای جدی‌تری انجام شود تا چهره واقعی ایران، سطح علمی کشور و وضعیت دانشگاه‌های آن به دنیا معرفی شود.
شکریه ادامه داد: هنگامی که با تبلیغات منفی تلاش می‌شود ایران کشوری عقب‌افتاده معرفی شود، باید با ارائه شواهد و دستاوردهای علمی، از جمله جایگاه دانشمندان ایرانی در میان دانشمندان یک درصد برتر جهان، به این تصویرسازی پاسخ داد و توانمندی‌های علمی کشور را نشان داد.
افزایش تعداد دانشجویان خارجی نباید به افت کیفیت منجر شود
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران یکی از نگرانی‌های مهم در مسیر تحقق هدف جذب دانشجوی بین‌المللی را حفظ کیفیت آموزش عالی دانست و گفت: افزایش تعداد دانشجویان خارجی نباید بر کیفیت دانشگاه‌ها اثر منفی بگذارد. نباید صرفاً به کمیت توجه کنیم و دانشجو بپذیریم، بلکه باید کیفیت آموزش و تربیت دانشجویان به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت تمرکز بر کیفیت در کنار افزایش تعداد دانشجویان افزود: دستیابی به هدف تعیین‌شده در برنامه هفتم توسعه نیازمند همکاری و هماهنگی میان دانشگاه‌ها، وزارت علوم و سایر نهادهای مرتبط است تا ضمن افزایش جذب دانشجویان بین‌المللی، استانداردهای آموزشی نیز حفظ شود.
زبان فارسی؛ یکی از موانع ارتباط با دانشجویان خارجی
شکریه با اشاره به اهمیت زبان در ارتباط با دانشجویان بین‌المللی اظهار کرد: در دانشگاه علم و صنعت ایران زبان فارسی تدریس می‌شود و امیدواریم این ظرفیت در دانشگاه‌های بیشتری گسترش یابد.
وی افزود: گاهی برقراری ارتباط با دانشجویان خارجی دشوار است؛ برای مثال، دانشجوی عرب‌زبان ممکن است زبان فارسی نداند و ما نیز به زبان عربی تسلط نداشته باشیم. در برخی موارد نیز امکان گفت‌وگو به زبان انگلیسی وجود ندارد. بنابراین باید برای آموزش زبان فارسی و تقویت مهارت‌های زبانی دانشجویان بین‌المللی برنامه‌ریزی هدفمندتری انجام شود.
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران همچنین بر ضرورت توجه به آینده شغلی دانشجویان خارجی تأکید کرد و گفت: باید ارتباط آموزش با بازار کار نیز مورد توجه قرار گیرد تا دانشجویان پس از پایان تحصیل بتوانند از دانش و مهارت‌های خود در کشورهایشان استفاده کنند.
تربیت مدیران آینده کشورهای همسایه؛ مسئولیت دانشگاه‌ها
وی افزود: دانشجویانی که امروز در دانشگاه‌های ایران تحصیل می‌کنند، ممکن است در آینده به مدیران ارشد کشورهای خود تبدیل شوند و در این جایگاه، نقش مؤثری در روابط میان کشورها ایفا کنند.
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران خاطرنشان کرد: دانشگاه‌ها باید در تربیت نیروهای انسانی توانمند و معرفی فرهنگ و ظرفیت‌های علمی کشور نقش‌آفرینی کنند؛ نیروهایی که ضمن شناخت ایران و توانمندی‌های آن، بتوانند در کشورهای خود فعالیت کنند و به تقویت ارتباطات فرهنگی و علمی میان ملت‌ها کمک کنند.
ثبت دیدگاه